{"id":17052,"date":"2025-09-24T16:52:59","date_gmt":"2025-09-24T09:52:59","guid":{"rendered":"https:\/\/nopphatnguoi.vn\/blog\/phat-hien-va-cham-ho-den-lon-nhat-trong-vu-tru\/"},"modified":"2025-09-24T16:53:01","modified_gmt":"2025-09-24T09:53:01","slug":"phat-hien-va-cham-ho-den-lon-nhat-trong-vu-tru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nopphatnguoi.vn\/blog\/phat-hien-va-cham-ho-den-lon-nhat-trong-vu-tru\/","title":{"rendered":"Ph\u00e1t hi\u1ec7n va ch\u1ea1m h\u1ed1 \u0111en l\u1edbn nh\u1ea5t trong v\u0169 tr\u1ee5"},"content":{"rendered":"
\n

Một nghiên cứu mới công bố đã ghi nhận vụ va chạm giữa hai hố đen với quy mô lớn nhất từ trước đến nay, được gọi là GW231123. Sự kiện này là vụ hợp nhất hố đen lớn nhất từng được ghi nhận, với mỗi hố đen có khối lượng gấp hàng trăm lần khối lượng Mặt Trời.<\/p>\n

\"\"<\/figure>\n

Vụ va chạm được phát hiện bởi nhóm các nhà thiên văn học khi sử dụng Đài quan sát sóng hấp dẫn giao thoa kế laser (LIGO). Những gợn sóng mờ nhạt trong không – thời gian sinh ra từ vụ va chạm giữa hai hố đen đã được quan sát thấy. Các nhà vật lý gọi những gợn sóng này là sóng hấp dẫn.<\/p>\n

Sóng hấp dẫn đã được dự đoán bởi Albert Einstein vào năm1915 trong thuyết tương đối rộng, nhưng ông cho rằng chúng quá yếu nên các công nghệ của con người chưa thể phát hiện. Tuy nhiên, đến năm2016, LIGO lần đầu tiên ghi nhận được chúng trong một vụ va chạm giữa hai hố đen.<\/p>\n

Kể từ lần phát hiện đầu tiên, LIGO cùng các thiết bị đồng hành, gồm Virgo ở Ý và KAGRA ở Nhật Bản, đã ghi nhận khoảng300 vụ hợp nhất hố đen. Tuy nhiên, GW231123 là trường hợp đặc biệt trong số hơn300 vụ hợp nhất đã được ghi nhận, không chỉ vì quy mô khổng lồ của vụ va chạm.<\/p>\n

Các hố đen riêng lẻ này đặc biệt bởi chúng có khối lượng nằm trong khoảng mà các nhà khoa học không nghĩ rằng chúng được tạo ra từ cái chết của các ngôi sao. Chưa dừng lại ở đó, hai hố đen này còn có khả năng quay gần như với tốc độ tối đa cho phép về mặt vật lý.<\/p>\n

GW231123 đặt ra một thách thức lớn đối với hiểu biết hiện tại của chúng ta về quá trình hình thành hố đen. Theo thuyết tương đối rộng của Einstein, lực hấp dẫn là sự uốn cong của không – thời gian, buộc các vật thể phải di chuyển theo những đường cong trong không gian.<\/p>\n

Tuy nhiên, theo chuyên gia Mark Hannam, những sóng hấp dẫn này lại vô cùng yếu và các nhà khoa học đang gặp hạn chế về những thông tin chúng có thể cung cấp. Chẳng hạn, hiện vẫn chưa xác định được chính xác khoảng cách của GW231123 so với Trái Đất, nó có thể cách chúng ta tới12 tỷ năm ánh sáng.<\/p>\n

Tuy vậy, nhà khoa học Hannam cho biết nhóm nghiên cứu tự tin về khối lượng của hai hố đen, được ước tính lần lượt là gấp khoảng100 và140 lần khối lượng Mặt Trời. Những con số này đã khiến giới khoa học bối rối.<\/p>\n

Có những cơ chế tiêu chuẩn hình thành hố đen, đó là khi một ngôi sao cạn nhiên liệu, chết và sụp xuống. Nhưng có một khoảng khối lượng mà các nhà khoa học cho rằng không thể hình thành hố đen theo cách đó và các hố đen trong GW231123 lại nằm chính giữa khoảng khối lượng đó.<\/p>\n

Do đó, câu hỏi đặt ra là chúng được hình thành bằng cách nào? Điều đó khiến chúng trở nên vô cùng thú vị. Một đặc điểm đáng chú ý khác của GW231123 là tốc độ quay quanh nhau cực kỳ nhanh của hai hố đen.<\/p>\n

Cho đến nay, phần lớn các hố đen mà chúng tôi phát hiện thông qua sóng hấp dẫn đều quay tương đối chậm. Điều này cho thấy GW231123 có thể được hình thành theo một cơ chế khác so với các vụ hợp nhất từng quan sát trước đó, hoặc cũng có thể là dấu hiệu cho thấy các mô hình hiện tại của chúng ta cần được điều chỉnh.<\/p>\n

Theo Giáo sư Mark Hannam, tốc độ quay nhanh như vậy rất khó hình thành trong điều kiện thông thường nhưng lại củng cố giả thuyết rằng hai hố đen trong sự kiện này có thể đã trải qua những vụ hợp nhất trước đó vì hố đen từng hợp nhất thường có xu hướng quay nhanh hơn.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Va ch\u1ea1m h\u1ed1 \u0111en l\u1edbn nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn, t\u00ean g\u1ecdi GW231123, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n qua g\u1ee3n s\u00f3ng t\u1eeb hai thi\u1ebft b\u1ecb LIGO. Hai h\u1ed1 \u0111en n\u00e0y c\u00f3 kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng h\u00e0ng tr\u0103m l\u1ea7n M\u1eb7t Tr\u1eddi, c\u00f3 th\u1ec3 h\u00ecnh th\u00e0nh theo c\u00e1ch kh\u00e1c ngo\u00e0i s\u1ee5p \u0111\u1ed5 sao v\u00e0 quay quanh nhau r\u1ea5t nhanh.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":17054,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[3],"tags":[13654,13655,490,3297],"class_list":["post-17052","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-thoi-su","tag-ho-den","tag-ligo","tag-thien-van","tag-vu-tru"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nopphatnguoi.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17052","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nopphatnguoi.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nopphatnguoi.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nopphatnguoi.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nopphatnguoi.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17052"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/nopphatnguoi.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17052\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nopphatnguoi.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17054"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nopphatnguoi.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17052"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nopphatnguoi.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17052"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nopphatnguoi.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17052"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}