{"id":12830,"date":"2025-09-14T02:40:20","date_gmt":"2025-09-13T19:40:20","guid":{"rendered":"https:\/\/nopphatnguoi.vn\/blog\/phat-hien-hang-chuc-thien-ha-ngu-dong-trong-vu-tru-so-khai\/"},"modified":"2025-09-14T02:40:26","modified_gmt":"2025-09-13T19:40:26","slug":"phat-hien-hang-chuc-thien-ha-ngu-dong-trong-vu-tru-so-khai","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nopphatnguoi.vn\/blog\/phat-hien-hang-chuc-thien-ha-ngu-dong-trong-vu-tru-so-khai\/","title":{"rendered":"Ph\u00e1t hi\u1ec7n h\u00e0ng ch\u1ee5c thi\u00ean h\u00e0 “ng\u1ee7 \u0111\u00f4ng” trong v\u0169 tr\u1ee5 s\u01a1 khai"},"content":{"rendered":"
\n

Các nhà thiên văn học đã phát hiện ra một số lượng lớn các thiên hà “ngủ đông” trong vũ trụ đầu tiên, những thiên hà này đã ngừng hình thành sao mới trong vòng một tỷ năm đầu tiên sau Vụ nổ Big Bang. Khám phá này, được thực hiện bằng dữ liệu từ Kính viễn vọng không gian James Webb (JWST), làm sáng tỏ một giai đoạn thú vị trong cuộc sống của các thiên hà đầu tiên và có thể cung cấp thêm manh mối về cách các thiên hà tiến hóa.<\/p>\n

\"This
This image from NASA’s James Webb Space Telescope’s NIRCam (Near-Infrared Camera) of star-forming region NGC 604 shows how stellar winds from bright, hot young stars carve out cavities in surrounding gas and dust. But why do some galaxies abruptly put star formation on pause?<\/figcaption><\/figure>\n

Có nhiều lý do dẫn đến việc các thiên hà ngừng hình thành sao mới. Một trong số đó là sự hiện diện của các lỗ đen siêu lớn ở trung tâm của chúng. Những lỗ đen này phát ra bức xạ mạnh, làm nóng và làm giảm khí lạnh, thành phần quan trọng nhất cho sự hình thành sao. Ngoài ra, các thiên hà lân cận lớn hơn có thể làm giảm khí lạnh hoặc làm nóng nó, dẫn đến ngừng hình thành sao. Kết quả là, những thiên hà này có thể vẫn ở trạng thái ngủ đông vô thời hạn hoặc trở nên “bị triệt tiêu”.<\/p>\n

Một lý do khác khiến các thiên hà trở nên không hoạt động là phản hồi sao. Đó là khi khí trong thiên hà được làm nóng và đẩy ra ngoài do các quá trình sao như siêu tân tinh, gió sao mạnh, hoặc áp lực liên quan đến ánh sáng sao. Thiên hà sau đó trải qua một giai đoạn “yên tĩnh” tạm thời.<\/p>\n

Thông thường, giai đoạn ngủ đông này là tạm thời, kéo dài khoảng 25 triệu năm, theo Alba Covelo Paz, sinh viên tiến sĩ tại Đại học Geneva và tác giả chính của nghiên cứu mới mô tả phát hiện. Trong hàng triệu năm, khí đã bị đẩy ra sẽ rơi trở lại, và khí ấm sẽ làm mát lại. Khi có đủ khí lạnh, thiên hà có thể bắt đầu hình thành sao mới.<\/p>\n

Tuy nhiên, việc phát hiện ra các thiên hà ngủ đông trong vũ trụ đầu tiên là một điều bất ngờ. Bởi vì những thiên hà này còn trẻ, chúng nên đang hình thành nhiều sao mới. Nhưng với sự hỗ trợ của JWST, các nhà thiên văn học đã phát hiện ra 14 thiên hà ngủ đông có khối lượng trong phạm vi rộng ở vũ trụ đầu tiên.<\/p>\n

Các phát hiện này đã được tải lên cơ sở dữ liệu bản thảo arXiv vào ngày 27 tháng 6 và chưa được đánh giá đồng nghiệp. Sử dụng dữ liệu quang phổ nhạy của JWST, một nhóm các nhà thiên văn học quốc tế đã phát hiện ra 14 thiên hà ngủ đông có khối lượng từ khoảng 40 triệu đến 30 tỷ khối lượng mặt trời, đã ngừng hình thành sao.<\/p>\n

Chúng tôi hiện đã tìm thấy 14 nguồn hỗ trợ quá trình bùng nổ này, và chúng tôi đã tìm thấy tất cả đều đã ngừng hình thành sao từ 10 đến 25 triệu năm trước khi chúng tôi quan sát chúng, Paz giải thích. Điều đó có nghĩa là 14 thiên hà này đã được tìm thấy để tuân theo hình thành sao theo kiểu ngừng-đi, thay vì liên tục hình thành sao, và chúng đã yên tĩnh trong ít nhất 10 đến 25 triệu năm.<\/p>\n

Giai đoạn ngủ đông này cho thấy các thiên hà này có thể sẽ tiếp tục hình thành sao trong tương lai, nhưng vẫn còn sự không chắc chắn. Các nhà thiên văn học hy vọng các quan sát trong tương lai sẽ giúp làm sáng tỏ các nhà máy sao đang ngủ này. Một chương trình JWST sắp tới có tên là “Sleeping Beauties” sẽ dành riêng cho việc khám phá các thiên hà ngủ đông trong vũ trụ đầu tiên.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

C\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n h\u01a1n m\u1ed9t ch\u1ee5c thi\u00ean h\u00e0 “t\u1ea1m ngh\u1ec9” \u0111\u00e3 ng\u1eebng h\u00ecnh th\u00e0nh sao trong v\u00f2ng m\u1ed9t t\u1ef7 n\u0103m \u0111\u1ea7u ti\u00ean sau V\u1ee5 n\u1ed5 Big Bang. Ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n v\u1edbi d\u1eef li\u1ec7u t\u1eeb K\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng kh\u00f4ng gian James Webb (JWST) v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 cung c\u1ea5p th\u00eam manh m\u1ed1i v\u1ec1 c\u00e1ch c\u00e1c thi\u00ean h\u00e0 ti\u1ebfn h\u00f3a. Giai \u0111o\u1ea1n t\u1ea1m ngh\u1ec9 th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c quan s\u00e1t th\u1ea5y \u1edf c\u00e1c thi\u00ean h\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00f3 nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y b\u1ed1n l\u1ea7n trong v\u0169 tr\u1ee5 s\u01a1 khai khi s\u1eed d\u1ee5ng d\u1eef li\u1ec7u quang ph\u1ed5 nh\u1ea1y c\u1ea3m c\u1ee7a JWST.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12832,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[3],"tags":[10816,10814,490,10815,3297],"class_list":["post-12830","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-thoi-su","tag-kinh-vien-vong-khong-gian-james-webb","tag-thien-ha","tag-thien-van","tag-vu-no-big-bang","tag-vu-tru"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nopphatnguoi.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12830","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nopphatnguoi.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nopphatnguoi.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nopphatnguoi.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nopphatnguoi.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12830"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/nopphatnguoi.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12830\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nopphatnguoi.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12832"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nopphatnguoi.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12830"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nopphatnguoi.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12830"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nopphatnguoi.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12830"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}